Parmak izleri nasıl oluşur? Genetik mi Çevresel mi?

Her insanın izi benzersizdir. Mesela parmak izlerimiz gibi…

Parmak izleri, resmiyette kimlik tanımlama ve buna bağlı güvenlik işlemlerinde karşımıza çıkar. İnsanlar geçmişte borç almak gibi sebeplerle parmak izini belge, söz, imza gibi kullanmıştır. Bu da borcu veren kişiye güvence sağlayarak gönlünü rahat tutmasını sağlamıştır.

Bunun yanı sıra daha günümüzde daha fazla ortaya çıkan özelliği ise adli durumlardaki kimlik tespitini kolaylaştırmasıdır. Parmak izi tespiti ile kişinin boyu, kilosu, cinsiyeti vs. özellikleri tanımlanmış. Herhangi bir ortadan kaybolma durumunda polisin işi bu anlamda kolaylaşmıştır. Bu da mağdur tarafa güvence sağlamıştır.

Peki ya parmak izleri ne zaman oluşmuştur?

İnsanın biyolojik gelişiminde temel ilerlemeler cinsel birleşme sonrası gebelikte başlar. Gebelikte bebeklerin gelişiminde belli bir sıra vardır ve baştan ayağa doğru ilerleyerek organlar ortaya çıkmaya başlar. İlk 3 ayda en büyük baş olmakla birlikte yüz, kol, bacak, parmak ve artık cinsiyet ortaya çıkmaya başlar. Bu döneme 1.trimester dönemi denir(Hamilelikte ilk 3 aylık dönem).

2.Trimester dönemindeyse (Hamilelikte ikinci 3 aylık dönem) artık bebeğin dış görünümü doğumdaki hale benzer hale gelir. Bu dönem içinde parmak izinin yapısı bebek yedi aylık bir gelişimi tamamladığında oluşumunu bitirir ve ömür boyu değişmeden kalır. Bazen de anne karnındaki gelişimdeki nadir hastalıklar parmak izi oluşumunda anormallikler gelişebilir. “adermatoglyphia” yani parmak izine sahip olmama durumu, parmak izleri bulunamayabilir.

Peki ya parmak izleri genetik özellikler mi barındırır?

Parmak izleri çok az miktarda genlerle, büyük oranda ise çevresel değişkenlerle belirlenen özelliklerdir. Çevresel faktörlerden söz edecek olursak eğer; kan basıncı, beslenme tipi, anne karnındaki ortam, vücudun kas yapısı, bebeğin duruşu, rahmin ısısı gibi çok fazla çevresel etkenlerden kaynaklı olarak parmak izi farklı tiplere sahip olur. Bu anlamda dünyadaki tüm doğum yapan bebeklerin aynı parmak izine sahip olması oldukça düşüktür. 1820-1911 yılı arasında yaşamış olan biyolojiyle de ilgilenen Fransic Galton isimli bir istatistikçi, insanların aynı parmak izine sahip olma ihtimalini 64 milyar 1 olarak hesaplamıştır. Yani olma ihtimali aşırı düşük ama imkânsız da değildir.

Çevresel faktörlere bağlı olarak ikiz çocuklar ve aynı DNA'ya sahip tek yumurta ikizlerinin bile parmak izleri farklıdır. Bunun sebebi de yukarıdaki ihtimal dahilinde çevresel faktörlerin etkilerinden dolayıdır. Yani ikizler aynı ortamda olmalarına rağmen farklı davranışlar sergileyerek bile farklı parmak izlerine sahip olabilir.

İnsanlarda 7 farklı parmak izi tipi vardır. Bilim insanları ve adli tıp uzmanları 7 farklı tipi aşağıdaki gibi farklı özellikte toplamıştır. Aşağıdaki fotoğraftan kendi parmak izi tipini bulmak için inceleyebilirsin.

Parmak izlerinin ne zaman oluştuğunu öğrendik. Fakat bize gündelik yaşamda bir faydası var mı? İşlevi ne olabilir?

Bilim insanları parmak izlerinin işlevini hala keşfedememiştir ancak kauçuk gibi davrandığı fark etti. Yani dokunduğun yüzey ve dokunulan yüz arasındaki sürtünme artması gibi. Tutma kabiliyetimizi tam olarak arttırmasa da bu teması çok az miktarda iyileştiriyor ve deriyi hasardan koruduğuna inanılıyor.

Çocukluğumuza dönüp baktığımızda ilk 3 yaşta çok fazla merak ve deneyimleme isteği göz önüne alırsak parmak izlerinin oluşumu hayatımızda önemli bir görev görmüş olabilir. Çocukken sıcak, soğuk, dikenli, yumuşak, girintili, çıkıntılı vs. gibi çok fazla nesne ve yüzeyle temas ettiğimizde parmaklarımız bizim için Google görevi görüyordu. Parmaklarımızla dokunduğumuzdaki hissiyatla onları anlayabiliyor ve kullanmaya başlıyoruz. Eldeki ince ve motor becerilerimize bu şekilde bilgi donanımı sağlayıp fiziksel olarak daha gelişime yatkın olabiliyoruz. Belki de parmak izleri bize bilim insanlarının keşfedemediğinden daha fazla işlevler sağlayabiliyordur?